Stel het je voor! Zaterdag 18 juli 2026, World Pride, Amsterdam Noord; het voormalige openluchttheater aan het Bessenpad in Tuindorp Oostzaan komt weer helemaal tot leven door de opvoering van de nieuwe, tragikomische voorstelling Pink Therapy.
Een korte omschrijving van de voorstelling: de synopsis
Let the healing begin! Onder leiding van een populaire tv-psycholoog komt een groep van vijf samen voor een therapeutisch kringgesprek. Het suggestieve concept De Eeuwige Terugkeer van de filosoof Nietzsche blijkt waar: zoals een zandloper, die almaar wordt omgekeerd, begint het leven telkens opnieuw. De vrijpostige travestiet Tante Magnesia is dan ook de reïncarnatie van de vooruitstrevende seksuoloog Dr. Hirschfeld, die in 1919 het Berlijnse Instituut voor Seksuelewetenschap oprichtte. En de deelnemers Mina en Salomon zijn de verbazingwekkende zielsverhuizingen van twee Joodse homoseksuelen, die in 1942 werden gearresteerd door de Amsterdamse Zedenpolitie, met alle gevolgen van dien – ook voor Mina’s vrouw Eva. Maar de stille Jasper, vol meedogenloze zelfspot, welk verleden draagt hij met zich mee? Wanneer de veroorzaker van het onrecht wordt ontmaskerd, loopt de sessie totaal uit de hand…
De voorstelling werd ook geïnspireerd door Begrijpt u nu waarom ik huil? Een documentaire uit 1969 van Louis van Gasteren, waarin de psychiater Drs Bastiaans een cliënt de drug LSD geeft.
Pink Therapy is geschreven door Simon de Boer. Het idee is dat de voorstelling wordt gespeeld door mensen uit stadsdeel Noord en omstreken. De voorstelling vertelt het verhaal over de homo-vervolging, die nog maar 83 jaar geleden in Amsterdam plaatsvond, uitgevoerd door een gemeentelijke instantie. Maar tegelijkertijd is het een vrolijk, grappig en aanstekelijk pleidooi voor seksuele onbevangenheid, persoonlijke vrijheid en ...plezier maken!
Oók door de locatie is de tragikomedie Pink Therapy een unieke belevenis! Een voorstelling voor iedereen, van 18 tot 88 jaar!
Personages in Pink Therapy (cast is nog niet bekend)
De Publieksopwarmer
De Therapeut
Salomon
Mina
Eva
De travestiet Tante Magnesia
Jasper
Wie is wie in Pink Therapy?
Mina, en Eva
De rol van Mina is geïnspireerd op Mina Sluyter, ze was kostuumnaaister. Ze had een relatie met een arische vrouw, wat tijdens de Duitse bezetting voor Joden verboden was. Daarbij was tijdens de bezetting van Nederland ook paragraaf 175 van kracht – een Duits wetsartikel dat homoseksualiteit strafbaar maakte.
In juli 1942 werd Eva door een buurvrouw aangegeven en moest ze zich melden bij de Zedenpolitie. Op 30 september 1942 werd ze in Auschwitz vermoord. Mina Sluyter werd 26 jaar.
In Pink Therapy heeft Mina een relatie met Eva. Deze naam is fictief. In het echt wist Mina’s familie van de relatie en accepteerde deze volledig. Voor Kerkstraat 378 in Amsterdam, de plek waar ze met haar vriendin woonde, ligt een Stolperstein met haar naam.
Eva: "Ik wil niet al te woke overkomen maar neem de Nationale Herdenking op de Dam. Waarom wordt mijn Joods-zijn daar wel genoemd maar mijn homoseksualiteit niet? Ik moest me toch bij de Amsterdamse zedenpolitie melden vanwege mijn relatie met Eva?"
Salomon: "1942: ik liep langs de toiletten op het Valeriusplein in Zuid, prachtig ontworpen in de Amsterdamse Schoolstijl. Nu is het herentoilet een kapsalon en in de 'dames' zit een nailstudio. Openbare toiletten, daar zijn er nog maar weinig van in de stad. En cruisen lijkt wel uit de mode. Vandaag gebruiken we dating-apps: Grindr, Scruff, Hornet'..."
Salomon
De rol van Salomon is geïnspireerd op Salomon Lam – bijnaam Karel, beroep koopman. Net als Samuel Hoepelman en Isaäc Walvisch werd Salomon Lam op 26 augustus 1942 gearresteerd door de Amsterdamse Zedenpolitie en overgedragen aan de Siecherheitsdienst. Hij werd op 13 november 1942 in Auschwitz vermoord en was toen 56 jaar. Door zijn homoseksualiteit werd hij gezien als 'een schadelijk element dat definitief uit de maatschappij moet worden gebannen'.
In Pink Therapy vertelt Salomon over een seksueel avontuur in een openbaar toilet. Dát is fictie, wat er werkelijk aan zijn arrestatie voorafging is onbekend maar in het politierapport staat te lezen dat de arrestanten meermaals tegennatuurlijke ontucht hadden bedreven met Arische jongens en nog steeds openbare toiletten bezochten om hen tot ontucht te verleiden.
Salomon wordt herinnerd met een Stolperstein voor het huis aan de Nieuwe Achtergracht 107 in Amsterdam, waar hij woonde.
Jasper
De rol van Jasper is geïnspireerd op Jasper van Opijnen, die sinds 1920 bij de Amsterdamse Zedenpolitie werkte. Hij hielp mee om de archieven aan te leggen met de namen en adressen van vermeende homoseksuelen, die tijdens de Duitse bezetting werden gebruikt bij de jacht op homo's. De fanatieke van Opijnen klom op tot hoofd van de Zedenpolitie. Hij arresteerde o.a. Mina en Salomon en droeg ze over aan de Siecherheitsdienst. Dat stond gelijk aan een doodsvonnis. Al snel werden ze gedeporteerd naar de vernietigingskampen.
In 1945 neemt van Opijnen afscheid van de Zedenpolitie. In een dankwoord wordt hij geroemd om zijn werklust en diep menschelijk gevoel.
Vanaf 1950, als de verschrikkelijke consequenties van zijn handelen duidelijk worden, lijdt hij onder zijn daden – blijkt uit een brief, die in de voorstelling is verwerkt.
Jasper: "Ik probeer mijzelf te reinigen, vanbuiten maar vooral vanbinnen. Zoals ik was, zo mag geen mens zijn. Voor wat ik deed werd ik nooit bestraft of vervolgd. Daarom richtte ik mijn eigen rechtbank op en deel ik mijzelf rechtvaardige straffen uit."
Tante Magnesia: "Holy Shit! Heavy Cow! Goed spul, therapeutje van me, mijn complimenten! Oh, wat ben ik heerlijk stoned: tijd voor muziek!"
Tante Magnesia/Magnus Hirschfeld
‘Wat natuurlijk is, kan niet immoreel zijn’, citeert de nog jonge, Duitse dokter Hirschfeld Nietzsche in zijn eerste pamflet over homoseksualiteit. Later zou Hirschfeld in Berlijn, met gelijkgestemden, het wereldberoemd geworden Institut für Sexualwissenschaft oprichten. Hirschfeld zorgde er ook voor dat de eerste geslacht bevestigende operaties werden uitgevoerd. Met de film Anders als die Andern streed hij tegen paragraaf 175. Door dat wetsartikel was in het hele Duitse Keizerrijk homoseksualiteit strafbaar, waardoor veel homo's slachtoffer werden van afpersing.
In 1932 moest de Joodse dokter naar het buitenland vluchten. In 1933 werd het waardevolle archief van het instituut – een historische verzameling die de verscheidenheid in seksualiteit en gender in beeld bracht – door de Nazi’s verbrand. Hirschfeld stierf drie jaar later, in ballingschap.
Dr. Hirschfeld deed ook aan travestie, wat hij beschouwde als een erotisch rollenspel, daarbij noemde hij zichzelf Tante Magnesia.
In 1999 maakte Rosa von Praunheim een film over Magnus Hirschfeld: Der Einstein des Sex.
De Therapeut
De rol van de Therapeut is op niemand geïnspireerd. Maar voor het verhaal van Pink Therapy is het volgende van belang: de Nederlandse zenuwarts en hoogleraar Psychologie Jan Bastiaans gaf cliënten met een kampsyndroom de drug LSD (of pentothal). Onder invloed daarvan liet hij ze het verleden herbeleven, LSD zou het zelfverdedigingspantser doorbreken. Bastiaans kwam in verschillende schandalen terecht, ook door het gebruik van hallucinogene middelen in zijn praktijk. In 1969 maakte regisseur Louis van Gasteren de documentaire Begrijpt u nu waarom ik huil?, waarin cliënt Joop, onderinvloed van LSD, zijn verleden herbeleeft. Hallucinaties uit de documentaire zijn verwerkt in de voorstelling.
De Therapeut: "LSD geeft allerlei sensaties, die ook steeds wisselen... Doe je ogen maar dicht. Wat zie je?"
De Publieksopwarmer: "Welkom Amsterdam Noord. Wat een geweldige locatie! Laten we eens flink voor elkaar applaudisseren! Klapt u ook even voor wie naast u zit? Hou u vooral niet in. Goed zo! U bent nu al een heerlijk publiek!"
De Publieksopwarmer
Bij tv programma’s, waar publiek aanwezig is, wordt altijd gebruik gemaakt van een publieksopwarmer. Voor de uitzending oefent deze persoon met het publiek het applaus en brengt de toeschouwers alvast in een uitgelaten stemming. In Pink Therapy verzorgt de publieksopwarmer ook de proloog en de epiloog. Hij kent de bijzondere details van de voorstelling en plaats alles in perspectief.
Friedrich Nietzsche
Friedrich Nietzsche (1844-1900) wordt meerdere keren geciteerd in Pink Therapy. De filosoof vroeg zich af: wat als het leven zich eeuwig omkeert - als een zandloper. Is mijn leven, zoals het nu is, voor mij alleen, dan goed genoeg?
Zijn speculatief concept De Eeuwige Terugkeer is door de hele voorstelling geweven. Mogelijk is Nietzsche op het idee gekomen door natuurkundige ideeën uit zijn tijd. Daarin werd de tijd onmeetbaar geacht terwijl de materie juist een vast gegeven was; om de tijd te kunnen bijhouden moet de materie zich wel eeuwig blijven omwentelen. Filosofen ná Nietzsche hebben erop gewezen dat we dat omwentelen niet te statisch moeten zien, iets dat werkt vanuit een vast midden. Het herhaalde leven is steeds net een beetje anders. Geen saaie herhalingen dus! Trouwens, over zijn concept De Eeuwige Terugkeer zei de filosoof ook nog het volgende: Mogelijk is het niet waar!
Nietzsches Zarathustra: "'Was dat – het leven?' Wil ik zeggen tegen de dood. 'Welaan, dan nog eenkeer!'"
Over het openluchttheater: "Joop van den Ende organiseerde hier een talentenjacht, met een vast platencontract als hoofdprijs."
Het voormalige openluchttheater
Precies tussen Tuttifruttidorp en het lager gelegen Tuindorp Oostzaan stond ooit een prachtig openluchttheater. Het werd in 1954 gebouwd, aan het Bessenpad. Na de oplevering werden er veel voorstellingen gespeeld, zoals As You Like It en De Vrolijke Vrouwtjes van Winston, van Shakespeare. Het Harmoniecorps van Tuindorp gaf er concerten en Joop van den Ende organiseerde er in 1965 een talentenjacht, met een vast platencontract als hoofdprijs.
Toch sloeg de verloedering toe, vandalen vernielden de boel. In 1982 werd het openluchttheater afgebroken. Maar twee lange zij-trappen bleven gespaard, daar kun je nog altijd theatraal van afdalen. De tribune en het podium werden een klein park.
Zaterdag 18 juli 2026 wekt de voorstelling Pink Therapy het voormalige openluchttheater weer helemaal tot leven, wanneer de World Pride in Amsterdam wordt gevierd.
Met dank aan:
